Dialect

Inleiding

Steeds minder wordt er Sprundels gesproken. Echte Sprundelse woorden dreigen in de vergetelheid te raken, We proberen ze daarom te verzamelen. Iedereen kan helpen. Ken je een Sprundels woord of uitdrukking, die niet in de woordenlijsten voorkomen, of misschien weet je een betere schrijfwijze of betekenis van onderstaande woorden? Laat het ons weten.

We willen niet te diep graven. Het moet leuk blijven, maar toch willen we graag zo volledig mogelijk zijn. Niet eenvoudig, want in de verschillende buurten van Sprundel worden en werden al verschillende woorden gebruikt, c.q. verschillend uitgesproken. Iedere hulp is welkom!! Dialect is geen dom boerentaaltje met een dommig imago dat niet past in de moderne tijd. Het is een echte taal, die een sterke binding heeft met de regio en haar folklore. Brabants is geen platte variant van het Nederlands, maar een echte taal met in elk dorp een eigen verschijningsvorm. Het Dialect behoort tot het culturele erfgoed. Dialect is eeuwen ouder dan het A.B.N. Dialect spreken heeft, zoals velen denken, niets te maken met onfatsoenlijk spreken. Zomaar een voorbeeldje waarom dialect zo waardevol is

We kennen in het dialect mannelijke en vrouwelijke woorden. Het ABN kent dit niet. Voor mannelijke woorden kun je dieje zetten: dieje stoel, dieje hond, dieje vent. Voor vrouwelijke woorden kun je die zetten: die tafel, die kat, die vrouw. Je hoort wel eens de mening: Als je je kinderen dialect leert, hebben ze later een kleinere woordenschat en kunnen ze veel minder goed ABN spreken. Wat vindt U van deze stelling? Persoonlijk heb ik nooit moeite gehad om over te schakelen naar ABN, als dit nodig was. Ik denk, dat Dialect en ABN gemakkelijk samen gaan. Een vreemde taal leer je toch ook naast je bestaande taal.

 

Heeft U nieuwe woorden of wilt U reageren op deze pagina, mail dan naar:
trapkes@dorpswerksprundel.nl

of neem contact op met:
Adrie van Ginneken
Odiliastraat 1
4714 AG te Sprundel
tel:0165-350241
emailadres: a.vanginneken@home.nl


 Dialectkwissen

Dialectkwis 2017

Heemkundekring Onder Baronie en Markiezaat en Dorpswerk Sprundel telden 6 maart 2017  88 bezoekers bij hun 15e dialectavond. Adrie van Ginneken zorgde weer voor een afwisselen programma. Hij testte bij de aanwezigen hun kennis over het Sprundels dialect en het Zuid-Afrikaans, vertelde hoe de scheiding tussen het Brabants en het Zeeuws ontstond en verklaarde enkele Sprundelse woorden, waaronder Vissenberg, Upkes en Baomes. Met dia’s kreeg het Willebrords dialect een plaats. En dan waren er de leuke verhalen in het plaatselijk dialect. Daarbij kwam voor een deel geschiedenis in beeld. Rietje Vergouwen maakte een rondwandeling door het dorp, Wilma Vermunt ging naar de tandarts en om boodschappen, René Konings vertelde over belevenissen met pastoor Sasse van Ysselt en Adrie Hoppenbrouwers sprak over de seksuele voorlichting van vroeger. Er waren 46 oplossingen van de dialectkwis binnengekomen, 14 daarvan helemaal goed. Na loting gingen de prijzen, molenpakketjes, naar An van Koulil, Rinus Schrauwen, Sanne Lazeroms, Willy Jukes en Wim Koevoets.

Klik hier voor de dialectpuzzel


Dialectkwis 2016

1. Schrijf eerst het Sprundelse woord op en daarna het verkleinwoord.
Plank: __________________ ___________________
Ring: ___________________ ___________________
Wang __________________ ____________________
(maak er eerst een Sprundels woord van)
2. Schrijf op in het Sprundels.: Dat is van Jan, Kees, Ria en Nel.
3. Dat meisje schilt de aardappels met een scherp mesje.
4. Dat scheelde niet veel.
5. Een ijsco met chocolade.
6. Vraag: wat is de naam van ons Sprundels Molenbrood? Antwoord:
7. Een kip met acht kuikentjes.
8. Wat betekent: op d’aachteraand zitte?
9. Da’s n’m blèèter betekent:
10. Da’s zo gevèègd betekent:
11. Seringen noem je:
12. IJ éé ginne pûit te biechte betekent:
13. Wat is ’n baomiskatje?
14. Wat betekent “aflèèges klaor”?
15. Van endere af aon begiene:
a) van vooraf aan beginnen of
b) van achter af aan beginne.
16. Weet je dat?
17. Wit je dat?
18. Wat is ‘n “bakkesvol”?
19. Als ‘t “smost” wat gebeurt er dan?
20. Vertaal: ik heb een grote heg rond mijn tuin.
21. Bramen noemen we:

De uitslag wordt bekend gemaakt tijdens de 14e dialectavond op maandag 7 maart 2016 in de Trapkes. Oplossingen kunnen ingeleverd worden in de Trapkes, via a.vanginneken@home.nl, bij Wilma Vermunt of Rietje Vergouwen.

 


Uitslag Dialectkwis 2014:

Winnaars: Kees Kerstens, Ad van den Maagdenberg, An van Koulil-Halters, Wilma Vermunt en Wim van den Maagdenberg

1. Ge denkt dagge onzen Lieven Heer bij z’n voeten et, mar ’t is mwooi niks. Je denkt, dat je het voor elkaar hebt, iemand met aanzien of geld aan de haak geslagen hebt, een nieuwe vrijer waar je helemaal weg van bent, je denkt dat het heel wat is, maar het valt behoorlijk tegen.

2. Bewaor d’oew traontjes mar vur laoter; dan edde ze arder nwoodig. Waar je nu om huilt, stelt niet veel voor, straks in het echte leven kom je het verdriet pas goed tegen ( stamt uit de tijd, toen de mensen in armoede leefden en weinig hoop hadden op een betere wereld )
3. Da zal oew kòòntje nog vaore. Je zult nog wel terugverlangen naar hoe het van te voren was.
4. IJ éé d’altij op ’n roestig liddiekaantje geléége. Dit werd gezegd van iemand die rood haar had.
5. D’n dieje krabde nie blwoot. Die zit goed in de slappe was, die heeft geld genoeg.
6. Ge kun t’m dur ’n laampeglas trekke. Wordt gezegd van iemand die broodmager is.
7. Da’s ginne vermokkerdeMet hem moet je terdege rekening mee houden. ( ginne= mannelijk )
8. Da’s gin vermokkerdeDat is een goeduitziende meid. ( gin= vrouwelijk )
9. Van z’n gat n’n èèlige dag maoke. Lang op de wc zitten.
10. Da’s mar neusvèèges. Dat is zo gepiept, dat kost niet veel moeite.
11. Ge zèè toch nie dur n’n aos gedekt? Wordt gezegd tegen iemand die niet veel geduld heeft. ( dit zei kastelein Kees Hermans van de Kwoop altijd, als volgens de klanten de bestelde pilsjes te lang op zich lieten wachten )
12. Da’s ’n òòntig poetje. Een slonzig, onverzorgd vrouwtje.
13. Ik zie d’r al n’n aop van gruuje. Dat kan alleen maar tot een mislukking leiden.
14. ’t Is wir oremus. Laat ons bidden ( latijn ) God moet uitkomst bieden, want er zijn weer grote problemen die om een oplossing vragen. Er is weer volop ruzie, bonje.
15. At mar waor is zienge ze in de Jòòdekerk. Wordt gezegd als men ernstig twijfelt aan iemands woorden.


Dialectzinnen 2013:

  1. IJ nukte omvaar toen die batraove ne klippel tusse z’n spjéékes stòòke.
  2. Van de vliege naor de bliendaoze gaon.
  3. Die lig d’aachter d’n buuketuin.
  4. Daor zèède nog nie meej aon de nuuw èèrpels.
  5. Da vuggeltje laag op de plets te lillepwóóte.
  6. Die zal gin zaand mjéér afgaon.
  7. Gij tuf t’r wóók nie op.
  8. Lig nie te laantefaante en affeseer d’n bietje.
  9. K’em zééker n’n houtere kop?
  10. We zulle mekaore mar gin Mieke noeme.
  11. IJ waar meej die ollewaai wieste maste.
  12. Ieder overaand aare z’m flienk bijgepaoterd.
  13. IJ tjuunkerde gèèf, toen ie z’n asses stwóótte.
  14. Z’éé flienk draod gad meej die geraoktèèd.
  15. IJ is grèèt, zééker attie kilstaamp meej durréége spek krèèt.
  16. Ik moes wel stillekes lache, toen dieje vent in n’n kaantmèèrel trapte.
  17. Z’is wir us de katsekeej uit.
  18. Da jong aar flienk vaort op vakaa(n)sie.
  19. Schin t’r meej uit, ge renneweer d’alles.
  20. Z’éé t’r èège flienk begaoid.

 


Op de 4e dialectavond dinsdag 7 maart 2006 in de Trapkes is het mooiste woord van Sprundel bekend gemaakt. Zo’n 800 Sprundelaren en oud-Sprundelaren brachten hun stem uit.

  1. Wiendflep
  2. Takkeleike
  3. Piekelo
  4. Pinnéékel
  5. Verrenneweere
  6. Errebeezies
  7. Lillepwóóte
  8. Wèèrdbieje
  9. Tiêtekot
  10. Deûzige
  11. Akkenaaie
  12. Muuzèèker
  13. Bij-jot
  14. Gemaole joep
  15. Perreweps

Marianne Hezemans, afkomstig uit Sprundel, maar in Den Haag wonend, had de top-3 helemaal goed voorspeld. Ze won daarmee de eerste prijs. De 2e prijs ging naar Koos Schrauwen-Moerings en Monique Vergouwen-Dekkers.


* Wat voor gerecht zijn: blwóóte kòòntjes ?
* Wat is n’n smiecht ?
* IJ gao de breeje vjirtien op betekent: ……………….. Weet U ook waar het vandaan komt?
* Wat betekent: van mezelve gaon?
* Dineke Verpaalen hoorde onlangs de uitdrukking: Bende n’n kuìt aon ’t maoke? dit betekent:
* Jorg Vens weet nu wat uìtùlleke betekent? Weet U het ook?
* Albert de Hoon vraagt om de juiste betekenis van: ij komt er mar bekaaid vanaf.
* Heeft U wel eens van een karengst gehoord ?
* Wat is een òòpe pieta ?
* Wat is ’n bedròògeliengeske ?
* Is een trapgaans hetzelfde als een kaantmèèrel ?
* wat zijn sjaanskouse?
* wat is muìtje lappe?
* Kent U het woord bùntvléégel of bùntéézel?
* IJ kon ‘r nie mee koêze, betekent:
* wat betekent “ouw nouw ’s op meej oew gekieskas?
* wat is een zaksel?
* ’n koeistouwerke is een kwikstaartje, maar is het ook een kledingstuk en een boerenknechtje?
* da’s n’n aachtkaantige betekent:
* Tegen een mager, schraal meisje of vrouwke werd un pikkerke gezegd. Kunt U dat thuisbrengen?
* Wat betekent: ’t zal mèène kop wel afduure?
* Wat betekent: leg t’r oewe kop maar neffe?
* ’t Zal er meej de pwóóte uìtange, betekent …………
* ouw mar op meej schrjééuwe betekent niet ophouden met roepen of gillen, maar ……
* Wat is n’n hannik ?
* Wa d’n gepielhannik ? betekent …..
* Wat wordt bedoeld als men iemand ne lauw ( of is het louw )noemt ?
* Stao nie zo te lauwe ( of is ’t lauwe ) betekent ?
* Wat is een toemaotskatje ? En kent U ook nog andere benamingen ?
* Sprundelse familieachternamen. Kent U er ? bv. van de Zaoger, van Saore, van d’n Hoed, van Susse, van de Gorrie, van de Wiete, van d’n Dikke, van de Brusselse Bakker, van de Ketel, Post, …………

* Wat betekent: volop kedaai? ( woord aangedragen door Rietje Vergouwen-van Ginneken )
* Wat is vwóós?* Wat betekent: ’t is verbollemond?* Wat betekent dur de ka(r)dòòns moete?
* Wat betekent: ljéélikers vange?
* Wat is n’n ardzak?
* Kent U dialectnamen voor vogeltjes? ( Jac de Hoon: koeistouwerke, annebroek, kwóólduif )
* Wat wordt bedoeld met: zo gróót as un taofelschuìf ? ( gehoord van Annie Evers-Konings )
* Wat betekent: bûkziek ( bijvoorbeeld met peren )?* Wat betekent: floès? en flamoès? ( Jac de Hoon: flanel )
* Wilt U knikkertermen a.u.b. doorgeven ( o.a. ’t vur ’t houwes doen, bommekette,…….
* Wie weet een ander woord voor de ronde slijpsteen, die je rond moest draaien en waarvan de onderkant het water in een bakje raakte?
* Neuke: dit woord kent iedereen als een seksuele handeling, maar tijdens de dialectavond kwamen er nog 13 betekenissen ( ook met nukt en andere voorvoegsels ) Weet U er ook te melden?
* Wat betekent de uitfrukking: ij eet’m flienk uit z’n broek laote ange?
* wat gebeurt er als een koe nirkt?
* wat is ne smiecht?
* Is n’n trapgaans hetzelfde als n’n kaantmèèrel ?
* Wat betekent k(w)aksuis?
* wat betekent ergens een néép of nipke inleggen?
* Wat is stukkere?
* Wat betekent: da kan gin stuite lije?
* Wat betekent: téége un koei kunde nie gaope?
* Wat betekent: erreges frèèt op zèn?
* Wat betekent: t’is n’n grwóóte mèèrel?
* Kent U de uitdrukking: d’r deug gin aor of stèèrt van.
* Wat betekent: laot ze mar kamme die gin aor emme.
* Wat wordt bedoeld met: lievere koekskes worre nie gebakke.
* Ge zèè toch nie dur n’n aos gedekt, vèntje. ( dit zei Kees van de Kwóóp altijd als iemand snel een pilske wilde hebben )
* Pas op, ge brikt als (hals), nek en niere wordt gezegd als iemand een gevaarlijke toer uithaalt.
* Wat wordt bedoeld met: Die is van de kwaoj aand.
* D’n dieje krabbe ze nie blwóót, betekent:
* Vruuger in ’t jaor nul toen d’eksters nog gin kòònt aare en dur d’r ribbe schééte betekent:
* Wat betekent: Zo schééte d’eksters toen ze nog gin kòònt aare.
* Hoe zit dat met die uitdrukking: ge zèè net as Jan mee z’n eksters.
* Wat betekent: as’t mar waor is, zeeje ze in de Jòòdekerk.
* Wat wordt bedoeld met: uìt de rabat zèn.
* Wat betekent: op schoppes loere.
* Hoe heet een draagband die men vroeger om de schouders had en die om de burries van een kruiwagen zat?
* IJ is bij de liggende frèèters. Wat betekent het en waar komt het vandaan?

Zomaar enkele leuke zinnetjes
* uuvel ? zuuvel !
* ij ròòk rwóók
* ij nukte omvaar, toen ze ne klippel tusse zun spjéékes stòòke.
* ij is grèèt, zééker attie kilstaamp meej durréége spek krèèt.
* da pattekaal vûggeltje laag op de plets te lillepwóóte.
* ’n klets perrewepse op de plets.